Νεο καθεστώς αιγιαλού

Απαλλοτριώσεις ιδιωτικών κτημάτων

Τα ιδιωτικά ακίνητα που βρίσκονται εντός της ζώνης αιγιαλού απαλλοτριώνονται αναγκαστικά υπέρ του Δημοσίου, προκειμένου να περιληφθούν στον αιγιαλό.

Στους κυρίους των συγκεκριμένων ακινήτων και σε εκείνους που αξιώνουν άλλα δικαιώματα σε αυτά, παρέχεται εξάμηνη προθεσμία, εντός της οποίας πρέπει να γνωστοποιήσουν στο υπουργείο Οικονομικών τις αξιώσεις τους και να υποβάλουν τίτλους ιδιοκτησίας, στους οποίους στηρίζουν τα δικαιώματά τους. Σε περίπτωση που παρέλθει η εξάμηνη προθεσμία, οι όποιες αξιώσεις αποζημιώσεως κρίνονται κατά την τακτική διαδικασία.

Για τον καθορισμό της τιμής μονάδας αποζημιώσεως και την περαιτέρω διαδικασία απαλλοτριώσεως, εφαρμόζονται οι διατάξεις περί αναγκαστικών απαλλοτριώσεων.

Μετά τον καθορισμό του τιμήματος της απαλλοτριώσεως και την κατάθεσή του, οι αξιώσεις που αναγγέλθηκαν, στρέφονται μόνον κατά του τιμήματος το οποίο παρακατατέθηκε.

Αναγνώριση δικαιωμάτων ιδιοκτησίας επί αιγιαλού

Οποιος έχει έννομο συμφέρον μπορεί να προβάλει τυχόν εμπράγματα δικαιώματά του, εντός προθεσμίας ενός έτους από την τελευταία ανάρτηση των στοιχείων που αφορούν τον καθορισμό του «παλαιού αιγιαλού». Ως «παλαιός αιγιαλός» δε, θεωρείται η έκταση ξηράς που προκύπτει από την μετατόπιση, εξαιτίας φυσικών ή άλλων αιτίων, του αιγιαλού προς τη θάλασσα και προσδιορίζεται από τη νέα γραμμή του αιγιαλού και το όριο του παλαιότερα υφιστάμενου αιγιαλού.

Στην αίτηση - ένσταση που θα υποβάλει πρέπει να περιέχεται το είδος του προβαλλόμενου δικαιώματος, ο τρόπος κτήσεώς του, το εμβαδόν και η ακριβής θέση της διεκδικούμενης εκτάσεως.

Το Δημόσιο, ορίζεται στο νομοσχέδιο, δεν προβάλλει δικαιώματα έναντι των κατόχων εκτάσεων, οι οποίες εμπίπτουν εντός της ζώνης παλαιού αιγιαλού και οι κάτοχοί τους αποδεικνύουν με οποιοδήποτε νόμιμο μέσο, ότι:

Αποκτήθηκαν νόμιμα από αυτούς ή τους δικαιοπαρόχους τους.

Παραχωρήθηκαν από το ελληνικό δημόσιο με τίτλους οι οποίοι δεν έχουν ανακληθεί ή τροποποιηθεί.

Αναγνωρίστηκαν ότι δεν ανήκουν στο ελληνικό δημόσιο είτε με αμετάκλητες δικαστικές αποφάσεις (και στις δίκες συμμετείχε ως αντίκλητος το Δημόσιο) είτε με διοικητικές πράξεις οι οποίες εκδόθηκαν με ειδικές διατάξεις.

Η Κτηματική Υπηρεσία προελέγχει τα επικαλούμενα από τον αιτούντα στοιχεία, συγκεντρώνει κάθε άλλο χρήσιμο στοιχείο και, εντός πενταμήνου, διαβιβάζει τον σχετικό φάκελο (μαζί με τις απόψεις της) στην Διεύθυνση Δημοσίων Κτημάτων του υπουργείου Οικονομικών, η οποία παραπέμπει την υπόθεση στο Γνωμοδοτικό Συμβούλιο Δημοσίων Κτημάτων. Το Συμβούλιο πρέπει να αποφανθεί εντός δώδεκα μηνών και εάν παρέλθει άπρακτη η προθεσμία, λογίζεται ότι εκδόθηκε θετική γνωμοδότηση.

Ο υπουργός Οικονομικών (κι εφόσον υπάρχει θετική γνωμοδότηση), μπορεί, εντός μηνός, να αναγνωρίσει, με απόφασή του, τα εμπράγματα δικαιώματα του αιτούντος. Η απόφαση του υπουργού αποστέλλεται στην οικεία Κτηματική Υπηρεσία και την Κτηματική Εταιρεία του Δημοσίου (ΚΕΔ). Σε περίπτωση που η απόφαση του υπουργού είναι απορριπτική, ο ενδιαφερόμενος μπορεί, εντός δύο μηνών, να ασκήσει αγωγή εναντίον του ελληνικού δημοσίου.

Δημιουργία παραλίας, συνέπειες και περιορισμοί

Για έκταση μέχρι 100.000 τ.μ., η παραλία καθορίζεται με απόφαση του γενικού γραμματέα της οικείας Περιφέρειας και, μεταξύ άλλων, αποτυπώνονται τα όρια των περιλαμβανόμενων ιδιοκτησιών και οι εικαζόμενοι κύριοι αυτών.

Για μεγαλύτερες εκτάσεις, η απόφαση καθορισμού εκδίδεται από τα αρμόδια, σύμφωνα με τις διατάξεις περί αναγκαστικών απαλλοτριώσεων, όργανα.

Και στις δύο περιπτώσεις είναι προσδιορισμένη η δαπάνη αποζημιώσεως των απαλλοτριούμενων εκτάσεων.

Οπως ορίζεται στο σχέδιο νόμου, από την ολοκλήρωση των διατυπώσεων δημοσιότητας της αποφάσεως καθορισμού της παραλίας, οι κύριοι των κτημάτων θεωρείται ότι έλαβαν γνώση και οφείλουν για μια διετία να μην προβούν σε οποιαδήποτε γενική κατασκευή, βελτίωση, δενδροφύτευση ή άλλη τυχόν προσθήκη στα ακίνητα αυτά, αφού όποια αύξηση της αξίας τους (οφειλόμενη σε μια από τις προαναφερθείσες ενέργειες) δεν αποζημιώνεται.

Υποχρεωτικός καθορισμός

Πριν από την έγκριση ή επέκταση του σχεδίου πόλεως ή από οποιαδήποτε εκποίηση ή παραχώρηση δημοσίου κτήματος ή την έκδοση άδειας για οικοδομικές εργασίες κ.λπ., κι εφόσον οι πράξεις αυτές αναφέρονται σε ακίνητα τα οποία απέχουν μέχρι εκατό μέτρα από την ακτογραμμή, απαιτείται να γίνει (με ποινή ακυρότητας των πράξεων αυτών) καθορισμός του αιγιαλού στην συγκεκριμένη περιοχή. Ειδικότερα για την έκδοση οικοδομικής άδειας, προσδιορίζεται, με ευθύνη του μηχανικού που υπογράφει τη σχετική μελέτη, η ακριβής θέση του αιγιαλού και του τυχόν παλαιού αιγιαλού.

Παραχώρηση χρήσεως αιγιαλού

Στο νομοσχέδιο προβλέπεται η δυνατότητα παραχώρησης της χρήσης του αιγιαλού και της παραλίας με αποφάσεις του υπουργού Οικονομίας και Οικονομικών έναντι ανταλλάγματος με βάση τις διατάξεις που ισχύουν για την εκμίσθωση δημοσίων κτημάτων. Η παραχώρηση μπορεί να γίνεται σε οργανισμούς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, φορείς διοικήσεως και εκμεταλλεύσεως λιμένων, Οργανισμούς Κοινής Ωφέλειας και ΝΠΔΔ καθώς και σε ιδιωτικούς φορείς διαχείρισης με την προϋπόθεση ότι στους τελευταίους η παραχώρηση γίνεται πάντοτε με αντάλλαγμα. Προβλέπεται, επίσης, η παραχώρηση της χρήσεως του αιγιαλού και της παραλίας για την άσκηση δραστηριοτήτων που εξυπηρετούν τους λουομένους ή την αναψυχή του κοινού.

Οι παραχωρούμενες εκτάσεις δεν μπορούν να υπερβαίνουν τα 500 τ.μ., ενώ πρέπει να παρεμβάλλεται ελεύθερη ζώνη αιγιαλού μήκους τουλάχιστον 100 μέτρων.

Είναι δυνατή η παραχώρηση, χωρίς δημοπρασία, της χρήσεως αιγιαλού και παραλίας, για χρονικό διάστημα ενός έτους, σε εκείνους που εκμεταλλεύονται όμορες προς τον αιγιαλό ξενοδοχειακές και τουριστικές γενικά επιχειρήσεις ή κέντρα αναψυχής, προς εξυπηρέτηση του κοινού.

Το αντάλλαγμα παραχώρησης της χρήσεως αιγιαλού και παραλίας από τις όμορες ξενοδοχειακές μονάδες, καθορίζεται με απόφαση του υπουργού Οικονομικών και προκύπτει από τον πολλαπλασιασμό του 1/2 της κατώτερης τιμής δίκλινου δωματίου μετά λουτρού (χωρίς λοιπές επιβαρύνσεις) όπως αυτή καθορίζεται από τον υπουργό Ανάπτυξης για τα αντίστοιχης κατηγορίας ξενοδοχεία, επί τον αριθμό κλινών.

Εάν το προκύπτον αντάλλαγμα είναι κατά τουλάχιστον 50% μικρότερο των μισθωτικών συνθηκών της περιοχής, καταβάλλεται το αυξημένο αντάλλαγμα. Για παραχωρήσεις στις λοιπές (πλην ξενοδοχειακών) επιχειρήσεις, το αντάλλαγμα υπολογίζεται με βάση την κρατούσα μισθωτική αξία της περιοχής.

Προβλέπεται, επίσης, ότι με απόφαση του υπουργού Οικονομίας και Οικονομικών και μετά σύμφωνη γνώμη των υπουργών Εθνικής Αμυνας, Εμπορικής Ναυτιλίας, Πολιτισμού, Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Εργων, Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής επιτρέπεται η παραχώρηση της χρήσης νησίδων, υφάλων, σκοπέλων και αβαθών θαλασσίων εκτάσεων καθώς και του συνεχόμενου αιγιαλού και παραλίας για την εξυπηρέτηση σκοπών γεωργικών κτηνοτροφικών, αλιευτικών, ναυταθλητικών, τουριστικών και άλλων που έχουν σχέση με την ανάπτυξη της εθνικής οικονομίας, της εθνικής άμυνας και της περιβαλλοντικής έρευνας.

Προστασία αιγιαλού

Κάθε κτίσμα που έχει ανεγερθεί χωρίς άδεια εντός αιγιαλού και παραλίας κατεδαφίζεται, ανεξαρτήτως του χρόνου ανεγέρσεως και της χρήσεώς τους. Εξαιρούνται μόνον όσα έχουν χαρακτηριστεί (πριν από την ισχύ του νομοσχεδίου) ως διατηρητέα.

Για την κατεδάφιση εκδίδεται σχετικό πρωτόκολλο, το οποίο κοινοποιείται στον ιδιοκτήτη του κτίσματος με την υποχρέωση να προχωρήσει, εντός 30 ημερών, τα αυθαίρετα κτίσματα.

Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης του ιδιοκτήτη, τα αυθαίρετα κτίσματα κατεδαφίζονται, από συνεργεία της Νομαρχίας, εντός τεσσάρων μηνών, από την κοινοποίηση του πρωτοκόλλου κατεδάφισης και θυροκόλλησή του.

Η σχετική δαπάνη βαρύνει τον ιδιοκτήτη των αυθαίρετων εγκαταστάσεων και εισπράττεται ως δημόσιο έσοδο, κατά τις διατάξεις περί εισπράξεως δημοσίων εσόδων.

Ποινές και κυρώσεις

Οποιος χωρίς άδεια ή με υπέρβαση αυτής επιφέρει οποιαδήποτε μεταβολή ή καταστροφή έργων στον αιγιαλό και την παραλία τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον δύο ετών και χρηματική ποινή από 10.000 ευρώ μέχρι 100.000 ευρώ και σε περίπτωση υποτροπής δεν επιτρέπεται μετατροπή ή αναστολή της ποινής.

Στον παραβάτη επιβάλλεται, επίσης, από την οικεία λιμενική αρχή, ανεξάρτητα από την ποινική ευθύνη, πρόστιμο ύψους 10.000 έως 100.000 ευρώ.

Εάν από την πράξη προκλήθηκε σοβαρή αλλοίωση ή καταστροφή των παραπάνω ζωνών, επιβάλλεται από τον υπουργό Εμπορικής Ναυτιλίας, κατόπιν προτάσεως της οικείας λιμενικής αρχής, πρόστιμο ύψους μέχρι 400.000 ευρώ. Στην περίπτωση που έχει προκληθεί ευρείας εκτάσεως καταστροφή στο φυσικό περιβάλλον, το πρόστιμο μπορεί να ανέλθει μέχρι του ποσού των 800.000 ευρώ.

Εάν παρέλθει άπρακτη η προθεσμία συμμόρφωσης (είναι αντίστοιχες εκείνων που αφορούν την προστασία αιγιαλού και παραλίας και αναφέρθηκαν προηγουμένως), επιβάλλεται και πρόστιμο, ύψους από 1.000 έως και 3.000 ευρώ, για κάθε ημέρα υπερβάσεως της προθεσμίας.

Τέλος, με ποινή φυλάκισης, τουλάχιστον δύο ετών, τιμωρούνται όσοι υπάλληλοι εκδίδουν άδεια κατά παράβαση των διατάξεων του νομοσχεδίου.