Αρχιτεκτονική

Το κίνημα του Νεοκλασικισμού

Ο Νεοκλασικισμός έκανε ως κίνημα την εμφάνισή του στα τέλη του 18ου αιώνα και αρχές 19ου αιώνα στην Ευρώπη. Η τάση της εποχής είχε την ανάγκη να επιστρέψει η κλασσική φόρμα στην αρχιτεκτονική, αλλά και αργότερα σε πολλές μορφές τέχνης, όπως η ζωγραφική, η γλυπτική κ.α.

Η Νεοκλασική τέχνη βασίζεται στις αρχές της Ελληνικής κουλτούρας που επιδιώκει την συμμετρία την ηρεμία και προσδίδει την ομορφιά δηλαδή το κάλλος σε κάθε της έκφανση, όπως σε κατασκευές και υπαίθριους χώρους, δείχνοντας τον σεβασμό στο φυσικό περιβάλλον. Αξιοποιεί το φώς και αναζητά ένα ανώτερο, πιο φιλοσοφικό επίπεδο, εκφρασμένο μέσα από την τέχνη.

Οι γεωμετρικές φόρμες έρχονται ξανά στο προσκήνιο, ενώ η απλότητα όπως και η αρμονία στη κατασκευή αποτυπώνονται και εκτιμώνται ακόμα περισσότερο στις Ευρωπαϊκές χώρες. Η ανανέωση μέσω της Νεοκλασικής τέχνης έρχεται με την συμμετοχή των καινούργιων τάσεων της εποχής, που κουβαλάει το μπαρόκ αλλά και το ροκοκό και την επηρεάζει αισθητά.

Η ανάγκη των Ελλήνων να έρθουν πιο κοντά στην κλασσική τέχνη που είναι ήδη ένα μεγάλο κομμάτι της αρχαίας κλασσικής αρχιτεκτονικής, άρα και δικό τους στοιχείο, επιτυγχάνεται χωρίς μεγάλη προσπάθεια. Η λαχτάρα τους είναι έκδηλη και η δίψα τους για την κλασική τέχνη πήρε σύντομα μορφή.

Μαζί με άλλους αρχιτέκτονες όπως ο Τσίλερ κατασκευάζουν κτίρια που ακόμα και σήμερα προκαλούν τον θαυμασμό για την άρτια απόδοση του Νεοκλασικισμού σε πολλά αθηναϊκά κτίρια. Μερικά από αυτά είναι το Προεδρικό Μεγαρο, η Ακαδημία Αθηνών, το Δημαρχείο στην Ερμούπολη στη Σύρο, το Μέγαρο Ανδρέα Συγγρού, το Μέγαρο Σταθάτου, όπως και το Εθνικό Θέατρο.

Πάρα πολλοί Ευρωπαίοι αρχιτέκτονες άφησαν επίσης το αποτύπωμά τους σε πολλά Νεοκλασικά κτίρια στη χώρα σε διάφορες περιοχές, αλλά και εκτός συνόρων. Οι Έλληνες αρχιτέκτονες μεγαλούργησαν και εκείνοι με την σειρά τους στην Ελλάδα αλλά και στο εξωτερικό. Ο Σταμάτης Κλεάνθης ήταν εκείνος που κατασκεύασε στο Λονδίνο το Crystal Palace, κερδίζοντας το πρώτο βραβείο και δίνοντας έτσι πνοή στην Ελληνική Νεοκλασική τέχνη, φέρνοντας πιο κοντά τις χώρες του Νότου στην ευρωπαϊκή ελίτ. Έργα του στην Αθήνα είναι το Πανεπιστήμιο Αθηνών που λειτουργούσε τότε στην Πλάκα, ο Γοτθικός Ναός στην Φιλελλήνων, ο Πύργος της Δουκίσσης Πλακεντίας στην Πεντέλη κ.α

Ο Λύσανδρος Καυτατζόγλου ήταν επίσης υπέρμαχος του νεοκλασικισμού και το αποδεικνύει αφήνοντας έργα του όπως το κτίριο του Πολυτεχνείου, το Αρσάκειο, ο Ναός της Αγίας Ειρήνης στην Αιόλου, ο Ναός του Αγ. Διονυσίου του Αρεοπαγίτου, το Οφθαλμιατρείο Αθηνών κ.α.

Η προσπάθεια αναβίωσης της κλασικής τέχνης με πιο μοντέρνα για την εποχή μοτίβα και προσθήκες είχε πετύχει. Τα αστικά σπίτια όπως του Ίωνα Δραγούμη αλλά και άλλων μεγάλων προσωπικοτήτων επηρεάστηκαν από το κίνημα του Νεοκλασικισμού, με αποτέλεσμα να συνεχίζουν την κατασκευή με απόλυτη ακρίβεια προσδίδοντας τον αέρα της αρχαίας φόρμας, την συμμετρία και την αρμονία που ταίριαξε απόλυτα με το φυσικό περιβάλλον την εποχή εκείνη.

Η Αθήνα είχε μια άλλη εικόνα πια. Η χώρα έδινε την υπόσχεση της συνέχειας μιας κληρονομιάς που ζωντάνεψε ξανά μέσα από την φλόγα των προγόνων της. Τα Νεοκλασικά κτίρια πλήθαιναν και η πόλη είχε αποκτήσει την ομορφιά και την λάμψη που άρμοζε στην ιστορία της, μέχρι την εποχή του μεσοπολέμου.