Αρχιτεκτονική Ενδιαφέρων

Τα εξαιρετικά υπόσκαφα κτίσματα της Σαντορίνης

Η Σαντορίνη φημίζεται για την ιδιαιτερότητα της αρχιτεκτονικής των οικισμών της. Το ηφαιστειογενές και βραχώδες νησί έχει προκαλέσει τον θαυμασμό παγκόσμια για το φυσικό του περιβάλλον, για τα τοπικά του προϊόντα αλλά και τα οινοποιεία του.

Καθώς μπαίνει το καράβι στην καλντέρα, ξεχωρίζουν από μακριά οι θόλοι και οι φόρμες των λευκών σπιτιών σαν ένα συμπαγές σύνολο. Ανεβαίνοντας από το λιμάνι, ο επισκέπτης παρατηρεί ξεκάθαρα ότι τα κατάλευκα αυτά σπίτια έχουν μια πολυπλοκότητα που μοιάζει περισσότερο με γλυπτική. Η ιδιαιτερότητα της μορφολογίας του εδάφους ακολουθείται με σεβασμό από τους τεχνίτες, καθώς όλα είναι μελετημένα. Το λευκό χρώμα τονίζει την αρχοντική απλότητα του νησιού, ενώ οι θόλοι των σπιτιών προστατεύουν από την ζέστη το καλοκαίρι και το κρύο τον χειμώνα.

Στο νησί οι πρώτοι οικισμοί, περισσότερο από 3000 χρόνια πριν, είχαν ακριβώς την ίδια αρχιτεκτονική που ακόμα και σήμερα διατηρούν. Τα περισσότερα χωριουδάκια όπως η Οία, η Φοινικιά, ο Πύργος, o Βόθωνας και ο Καρτεράδος είναι κατασκευασμένα με υπόσκαφη δομή. Τα υπόσκαφα σπίτια δεν έχουν θεμέλια, αφού το υπέδαφος του νησιού είναι από ηφαιστειακή άσπα, δηλ. υλικό φτιαγμένο από στρώματα ηφαιστειακών υλικών, τέφρα, λάβα, ελαφρόπετρα και σκουριά.

Τα σπίτια αυτά, ακολουθώντας την μορφολογία του εδάφους, σκαλεύονταν από έξω προς τα μέσα, ενώ η έλλειψη ξυλείας στο νησί είχε ως τελικό αποτέλεσμα την δημιουργία των θολωτών στεγών φτιαγμένων από ελαφρόπετρα. Υπάρχουν διάφορες μορφές θόλων όπως οι κυλινδρικοί, σφαιροειδείς και σκαφοειδείς. Οι τελευταίοι χρησιμοποιήθηκαν περισσότερο σε νεότερες κατασκευές. Ο εσωτερικός χώρος ήταν λιτός και είχε όσα δωμάτια ήταν απαραίτητα. Πρώτα υπήρχε το σαλόνι, δίπλα η κουζίνα, και πίσω από το σαλόνι τα υπνοδωμάτια. Η φιλοσοφία των ντόπιων της εποχής σε πολλά χωριουδάκια ήταν πως «Σπίτι όσο χωρείς, κάμπο όσο θωρείς». Πολλά από αυτά είχαν δίπλα το οινοποιείο ή κάναβα, δηλαδή την κάβα και όλα τα υλικά που χρειάζονταν για να φτιάξουν αλλά και να φυλάξουν το κρασί το οποίο ήταν και αυτό σε υπόσκαφη μορφή.

Τα παράθυρα τον σπιτιών ήταν φτιαγμένα από κοκκινόπετρα, ενώ η μαυρόπετρα κυριαρχούσε στις νησιώτικες αυλές αφού είναι άφθονη σε ολόκληρο το νησί. Τα υλικά αυτά δημιουργούσαν την καλύτερη μόνωση. Η διακόσμηση των σπιτιών εξωτερικά ήταν από τα ίδια τα υλικά και λαξευμένα σύμφωνα με το προσωπικό γούστο ή την τοπική παράδοση.

Χρησιμοποιούσαν τον ασβέστη, το θαλασσινό και το βρόχινο νερό που αποθήκευαν σε δεξαμενές και ήταν τα κύρια υλικά για την κατασκευή των σπιτιών, σε συνδυασμό με την πέτρα και την άμμο.

Την άμμο την χρησιμοποιούσαν για το δάπεδο, αφού έτσι γινόταν και πιο ανθεκτικό και σκληρό. Παλαιότερα οι πλουσιότεροι κάτοικοι δεν ζούσαν σε υπόσκαφα σπίτια, αλλά σε σπίτια με Νεοκλασική επιρροή.

Όμως από το 1956, όταν καταστράφηκε από τον σεισμό η Οία, παρατήρησαν ότι τα υπόσκαφα σπίτια ήταν τα μόνα που διεσώθησαν από τον σεισμό. Έτσι λοιπόν οι αρχιτέκτονες ακολούθησαν την μορφολογία του εδάφους και επέβαλαν καινούργιους νόμους για την κατασκευή των σπιτιών με τα υπόσκαφα σπίτια ως πρότυπο.

Τα σπίτια αυτά είναι τα πιο κατάλληλα για να μείνει κανείς, αφού η μόνωση τον σπιτιών είναι καλύτερη για την κάθε εποχή και είναι φτιαγμένα αποκλειστικά από τα υλικά που διαθέτει η γη της Σαντορίνης.