Ενδιαφέρων

Η σημασία των ανεμόμυλων

Οι ανεμόμυλοι ήταν αναγκαίοι για την επεξεργασία του σίτου και άλλων δημητριακών, καθώς εξασφάλιζαν την τροφοδοσία των κατοίκων της περιοχής αλλά και τον ανεφοδιασμό των καραβιών με αγαθά που φιλοξενούνταν στα λιμάνια.

Η άντληση του νερού που ήταν αναγκαία στην καθημερινότητα των κατοίκων γινόταν από τους ανεμόμυλους, έτσι ώστε να είναι αρκετό και για το πότισμα των κτημάτων τους. Οι ανεμόμυλοι ήταν κατασκευασμένοι στο ύψωμα των νησιών ή και σε άλλες περιοχές, σε σημεία που ο άνεμος ήταν ισχυρός αλλά ταυτόχρονα σε μέρος που οι πειρατές δεν θα μπορούσαν εύκολα να τους ληστέψουν .

Υπήρχαν παρά πολλοί ανεμόμυλοι σε όλα τα Κυκλαδίτικα νησιά. Στην Σαντορίνη έφταναν σε αριθμό τους εβδομήντα ενώ στην Μύκονο, στο νησί του Αιόλου, ήταν πάνω από είκοσι. Η κατασκευή της οροφής ήταν και το πιο δύσκολο κομμάτι, αφού ο τεχνίτης έπρεπε να έχει την απαιτουμένη εμπειρία στην τέχνη του.

Η κατασκευή των ανεμόμυλων εξαρτιόταν από τα υλικά που υπήρχαν στον τόπο κατασκευής τους, όπου αποτελούσαν και το βασικό πρόβλημα. Για παράδειγμα η πέτρα ήταν μόνο ένα από αυτά. Ένας ανεμόμυλος είχε συνήθως δύο ορόφους. Στο κάτω μέρος υπήρχαν τα μηχανήματα, ενώ στο πάνω μέρος ο άξονας της κίνησης που κατασκευαζόταν από ξύλο, το οποίο έπρεπε να ήταν πολύ ανθεκτικό όπως για παράδειγμα η οξιά. Σε άλλες περιοχές εμφανίζεται ο ανεμόμυλος με στρογγυλή οροφή.

Σε πολλές περιπτώσεις, συναντάμε τριώροφους ανεμόμυλους όπως στην Μύκονο. Η φόρμα τους είναι κυλινδρική με μικρά παράθυρα και η οροφή τους κωνική. Τα πτερύγιά τους ήταν πάνινα και φτιαγμένα από βαμβάκι. Η ταχύτητα της περιστροφής τους εξαρτιόταν από το πλάτος και το μέγεθος των πανιών. Η είσοδος ήταν σχετικά μικρή, αλλά μέσα υπήρχε πολύς χώρος, ώστε να μπορεί κάποιος να εργαστεί με άνεση. Το χρώμα ήταν πάντα λευκό και το υλικό ασβέστης.

Σε όλες τις περιοχές της χώρας υπεύθυνος για την κατασκευή ενός ανεμόμυλου ήταν πάντα ο τεχνίτης. Έπρεπε να τον κατασκευάσει έτσι ώστε να ταιριάζει τα τεχνικά χαρακτηρίστηκα, με τα υλικά την παράδοση και το κλίμα κάθε τόπου. Οι τεχνίτες με τον μυλωνά έχτιζαν τον ανεμόμυλο και μετά αναλάμβαναν οι μυλομαραγκοί.

Το ξύλο που χρησιμοποιούσαν για την κατασκευή της οροφής ήταν πάντα άριστης ποιότητας αλλά και πάρα πολύ δαπανηρό για την μεταφορά του. Σε πάρα πολλά νησιά όπως στην Λήμνο η παραγγελία των ξύλων για την κατασκευή του ανεμόμυλου γινόταν από το Άγιο Όρος. Η μεταφορά δεν ήταν κάτι εύκολο, γιατί οι πειρατές μπορούσαν να κλέψουν το εμπόρευμα αλλά πάντα υπήρχε και η πιθανότητα, αν το καράβι είχε να αντιμετωπίσει κακοκαιρία, η ξυλεία να πεταχτεί στην θάλασσα.

Όταν οι κάτοικοι ήθελαν να επισκεφτούν τον ανεμόμυλο για να αλέσουν, κοιτούσαν από μακριά αν έχει αφήσει ο μυλωνάς κάπου ευδιάκριτα ένα κομμάτι πανιού, που σήμαινε ότι ο ανεμόμυλος ήταν διαθέσιμος.

Όταν το άλεσμα τελείωνε, υπήρχε το πηδάλιο με το οποίο ο μυλωνάς μαζί με τον βοηθό του σταματούσαν τον ανεμόβροχο, τραβώντας με αντίθετη κατεύθυνση για να βγάλουν τον αέρα από τα πανιά και να σταματήσει το άλεσμα.

Μπορεί οι παραδοσιακοί ανεμόμυλοι να σταμάτησαν να λειτουργούν αφού την θέση τους πήραν πιο εξελιγμένοι τρόποι επεξεργασίας, αλλά είναι η βάση για την εξέλιξη στην παραγωγή αιολικής που προστατεύει το οικοσύστημα.