Αρχιτεκτονική Ενδιαφέρων

Η ξεχωριστή Ηπειρώτικη αρχιτεκτονική και η παράδοση

Η ηπειρώτικη αρχιτεκτονική δίνει τα δικά της δείγματα, που συνοδεύονται από τα γεγονότα που διαδραματίζονταν ανάλογα την εποχή. Οι τεχνίτες στην περιοχή μετέδωσαν την εμπειρία και την τεχνοτροπία τους σε χώρες της βαλκανικής, αφού ήταν γνωστοί για την ικανότητά τους, για την ποιότητα και την ανθεκτικότητα των σπιτιών στις σκληρές περιβαλλοντικές συνθήκες.

Τα υλικά που χρησιμοποιούσαν ήταν η πέτρα και το ξύλο, ενώ οι οικισμοί χτίζονταν τμηματικά σε σχηματισμούς Γ ή σε Π τετράγωνο ή παραλληλόγραμμο. Μάλιστα, στα Ζαγοροχώρια χρησιμοποιούσαν και συμβολισμούς για να ξεχωρίζουν τον χώρο όπου θα ζούσε η υπόλοιπη οικογένεια. Στον Α τύπο υπήρχαν μόνο δύο δωμάτια και λεγόταν ο χώρος της γιαγιάς. Στο Β υπήρχε εξωτερική σκάλα και οι χώροι ήταν μεγαλύτεροι, καθώς ήταν ο χώρος της μάνας και Γ της θυγατέρας.

Οι χρωματισμοί διαφέρουν. Πιο συγκεκριμένα, σε πολλούς από αυτούς οι οικισμοί έχουν γκριζογάλανες αποχρώσεις γιατί η πέτρα στην περιοχή είχε το συγκεκριμένο χρώμα. Τοπογραφικά τα σπίτια χτίζονταν κοντά σε πλατεία ολόγυρα και προς τα πάνω, ενώ τα επιπλέον κτίσματα που αποτελούσαν κομμάτια της αρχικής κατοικίας χτίζονταν ενώ είχε τελειώσει το βασικό κομμάτι και σιγά σιγά τα πρόσθεταν. Πάντα ακολουθούσαν την μορφολογία του εδάφους και τα σπίτια ήταν διάσπαρτα, αλλά σε όχι πάρα πολύ μεγάλη απόσταση μεταξύ τους.

Έτσι με αυτόν τον τρόπο προστατεύονταν από εισβολές και αισθάνονταν μεγαλύτερη ασφάλεια, ενώ μπορούσαν να αμυνθούν σε περιόδους πολέμου π.χ. επί Τουρκοκρατίας. Τα χωριά δεν είχαν πολύ μεγάλη απόσταση μεταξύ τους, ενισχύοντας έτσι την επίβλεψη του τόπου. Η αγορά ήταν πάντα κοντά στην πλατεία, όπως και τα μαγαζιά που είχαν οι τεχνίτες αλλά και η εκκλησία του χωριού. Οι οικισμοί ήταν με τέτοιο τρόπο μελετημένοι για να βρίσκονται πιο μακριά από την καλλιεργήσιμη γη και με αυτόν τον τρόπο να κερδίζουν έδαφος προς εκμετάλλευση.

Τα βασικά δωμάτια που υπήρχαν στο πρώτο κτίσμα, στα πρώτα ηπειρώτικα σπίτια, ήταν η εστία όπως την ονόμαζαν γιατί το σπίτι θερμαινόταν αλλά μπορούσαν και να μαγειρέψουν. Δεν ήταν τζάκι όπως το γνωρίζουμε σήμερα, αλλά πάντα ήταν φτιαγμένο ανάμεσα σε δύο τοίχους.

Στο ισόγειο βρίσκονταν οι χώροι που χρησιμοποιούσαν καθημερινά και αποθήκευαν είδη πρώτης ανάγκης, δηλαδή τα κελάρια, αποθήκες και η κουζίνα ενώ το σπίτι περιβαλλόταν από πέτρινο τοίχο τόσο ψήλο, ώστε να μην τραβάνε τα βλέμματα των γειτόνων αλλά και για λόγους ασφάλειας.

Σε αυτόν είχαν και τον κήπο με τα απαραίτητα οπωροκηπευτικά, συνήθως στην πίσω πλευρά του σπιτιού. Στον δεύτερο όροφο υπήρχαν τα δωμάτια και το σαλόνι, ενώ υπήρχε και το λιγότερο ένα δωμάτιο επιπλέον για τους φιλοξενούμενους. Οι πιο εύποροι του χωριού μπορεί να είχαν και έναν επιπλέον όροφο.

Η διακόσμηση ήταν λιτή και τα έπιπλα από ξύλο, που όμως έφερε επάνω ξυλόγλυπτα στοιχεία κάποιου γεγονότος σημαντικού και η ιστορία μεταφερόταν με αυτόν τον τρόπο από γενιά σε γενιά. Τα υπόλοιπα έπιπλα ήταν στερεωμένα σε εσοχές όπως οι ντουλάπες, βιβλιοθήκες ενώ η αποθήκευση των ρούχων γινόταν σε κασέλες και ξύλινα μπαούλα. Οι κασέλες στα πιο πλούσια σπίτια εξέφραζαν την τέχνη της ξυλογλυπτικής και της ζωγραφικής ακόμα πιο έντονα.

Το δάπεδο ήταν υπερυψωμένο και εκεί ήταν η κρεβατοκάμαρα. Τα σπίτια αυτά δήλωναν και πόσο εύπορη ήταν η οικογένεια όταν τα έκτιζαν κοντά στην πλατεία.